นายตำรวจหนุ่มผู้พลีชีพเพื่อชาติกลางสมรภูมิแดนใต้ในเช้าวันนั้นก็คือร้อยตำรวจเอก "ธรณิศ  ศรีสุข'  รองผู้บังคับการกองร้อยรบพิเศษที่ 1  กองกำกับการสนับสนุนทางอากาศตำรวจตระเวนชายแดนผู้เป็นแบบฉบับของ "ชายชาตินักรบ'ซึ่ง สมควรได้รับการยกย่องในฐานะวีรบุรุษของชาติผู้ยึดมั่นในอุดมการณ์อันสูงส่งตราบจนลมหายใจของชีวิต

เรื่องราวของคลีโอพัตรา คงจะมีการกล่าวขวัญกันต่อเนื่องต่อไปอีกตราบเท่าที่มนุษยชาติจะยังคงมีอยู่ ประเด็นใหม่ๆจากการขุดค้นทางโบราณคดี อาจเปิดเผยเรื่องราวของคนทั้งสองเพิ่มขึ้นอีกในหลายๆประเด็น พร้อมๆกับข้อสันนิษฐานใหม่ๆที่จะมีการนำเสนอและมีการถกเถียงทีไม่มีวันจบสิ้น แต่ด้วยข้อมูลหลักฐานที่มีอยู่จนถึงปัจจุบันก็เพียงพอแล้วที่จะสรุปได้ว่า คลีโอพัตราเป็นนักปราชญ์  เป็นกวี   เป็นนักการเมือง เป็นนางเทพธิดา เป็นนักรบที่เก่งกล้า เป็นผู้หญิงที่สวยที่สุดในประวัติศาสตร์ และในท้ายที่สุดนางยังจะยังคงเป็น ผู้หญิงที่โลกไม่มีวันลืมไปตลอดชั่วกาลนาน

ปรัชญาวิธีการศึกษาประวัติศาสตร์คือ การแยกขบวนการทางประวัติศาสตร์ทั้งมวลออกเป้น 3 ส่วนหรือ 3 มิติ  ซึ่งซ้อนกันเป็นชั้นๆ ประวัติศาสตร์ในมิติของเวลา 3 มิติซึ่งมีอิทธิพลกำหนดขอบเขตความสามารถของมนุษย์ในฐานะ "ตัวแสดงทางประวัติศาสตร์"  (บทนำจากเรื่อง "On History" โดย Fernand Braudel  แปลโดย ดร.ชัยวัฒน์ บุนนาค เป็นเอกสารประกอบการเรียนประวัติศาสตร์สมัยผมเรียนปริญญาโท ราวๆ ปี 2527)

หลายปีก่อนผมได้ชมภาพยนตร์สารคดีชุด The World at War นี้ทางโทรทัศน์อันทำให้เกิดความรู้ความเข้าใจในภาพรวมของสงครามโลกครั้งที่ 2 มาในระดับหนึ่ง  จนกระทั่งในครั้งนี้ได้มีภาพยนตร์ชุดนี้มาครอบครองในรูปแบบดีวีดีแล้ว  ก็อยากจะแนะนำให้ท่านทั้งหลายได้พยายามหามาชมและศึกษาทำความเข้าใจ  ตลอดจนเก็บไว้เป็นเสมือนสารานุกรมสำหรับการอ้างอิงตลอดไปครับ

การสังหารหมู่ชาวยิวนั้น  เป็นความจริงทางประวัติศาสตร์ที่ชาวโลกต้องรับรู้เป็นบทเรียน  แต่จะถ่ายทอดให้ใครในรูปแบบใด  การนำเสนอของภาพยนตร์เรื่องนี้อาจมีจุดอ่อนกับคนที่ชอบความสมจริงดังที่กล่าว  แต่การนำเสนอเป็นดรามาหนักๆ หรือ แนวบู๊ ก็อาจจะไม่เหมาะกับเด็กหรือคนบางกลุ่มในบางกาละเทศะเช่นกัน คุณค่าที่แท้จริงของภาพยนตร์คงจะเป็นตัวอย่างของดรามาที่พอจะดูกันได้ทั้งครอบครัวครับ

 ในกล่องจะประกอบด้วยแผ่น DVD  7 แผ่น  ซึ่งแทนที่จะเป็นสารคดีเรื่องเดียวกัน 7 ตอน  กลับกลายเป็นเรื่องย่อยๆ รวม 5 เรื่องด้วยกัน ที่ดูเหมือนจะต่างคนต่างทำ และเกี่ยวข้องกันแค่เน้นที่สงครามโลกครั้งที่ 2 ในยุโรปเหมือนกัน ดูไปดูมาก็ยังขาดบางเหตุการณ์อยู่เหมือนกัน  เช่น Operation Marget Garden การต่อสู้ของชาวยิวและชาวโปแลนด์ในประเทศโปแลนด์  รายละเอียดจะหนักไปในเรื่องการรบระหว่างเยอรมันกับรัสเซีย เลยยิ่งทำให้ผมคิดถึงสารคดีชุด The World at War ที่เคยดูทางทีวีสมัยเด็กๆ มากขึ้น  แม้กระนั้นผมยังเห็นว่าสารคดีชุดนี้ยังมีประโยชน์ต่อการศึกษาสงครามโลกครั้งที่ 2 ในยุโรปอยู่ไม่น้อยครับ 

เรื่องราวของตัวละครเหล่านี้เหมือนจะไม่ได้เกี่ยวอะไรการโจมตีเพิร์ลฮาเบอร์เลยสักนิด  แต่คิดกันลึกๆ แล้วการที่กองทัพสหรัฐฯ เวลานั้นปล่อยให้คนไม่ดีสร้างอิทธิพลขึ้นมาได้  และคงจะมีคนประเภทนี้กระจายอยู่ตามหน่วยต่างๆ ขณะที่คนดีๆ ไม่กล้าทำอะไรแล้ว  มันก็เหมือนเป็นสาเหตุแฝงอีกประการหนึ่งที่ทำให้กองทัพซึ่งเป็นองค์กรประเภทหนึ่งไม่สามารถจะรับมือกับอันตรายที่จะเกิดขึ้นได้แม้กระทั่งจะคาดการณ์ล่วงหน้า

หลังจาก Band of Brothers แล้ว หลายคนอาจมีคำถามอยู่ในใจบ้างเหมือนกันว่า แล้วทหารหน่วยหน่วยอื่น สมรภูมิอื่น หรือกระทั่งทหารชาติอื่น เขาไม่เก่งหรือไม่สำคัญบ้างหรือไร คำถามในทำนองนี้จากทหารผ่านศึกสงครามมโลกครั้งที่ 2 ทางด้านเอเชียและแปซฟิก ได้มีส่วนกระตุ้นให้ผู้สร้าง Band of Brothers ได้สร้างภาพยนต์ซีรี่อีกชุดหนึ่ง คือ The Pacific ภาพยนตร์มินิซีรีส์ประวัติศาสตร์สงครามโลกครั้งที่ 2 ในสมรภูมิแปซิฟิก

หนังเรื่องนี้ได้ถ่ายทอดเรื่องราวในประวัติศาสตร์การเมืองจีนผ่านทางตัวละคร พี่น้องสามสาวอย่างประนีประนอม  และสมานฉันท์   เพื่อสะท้อนถึงความแตกต่างทางความคิดด้านการเมืองการปกครองของพี่น้องสามคน ซึ่งเปรียบเสมือนกับแผ่นดินจีน 3 ผืนที่ต้องแบ่งแยกออกไปหลังสงครามโลกครั้งที่ 2

คุณค่าทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญของหนังเรื่องนี้ คือ ความจงรักภักดี ซื่อสัตย์ต่อแผ่นดิน ชาติ และราชบัลลังค์ของกลุ่มขุนศึกแห่งฟุเจี้ยน ความกล้าหาญของวีรบุรุษ คือ สมาชิกของสกุลเจิ้นผู้เผชิญศึกกับกองทัพแมนจูเพื่อการต้านชิงกู้หมิงในช่วงครึ่งแรกของเรื่อง และนำไปสู่ความพยายามดำรงไว้ซึ่งกองกำลัง ดินแดน และทรัพยากรคือ เกาะไต้หวันเพื่อการกอบกู้ชาติในครึ่งหลังของเรื่องโดยต้องต่อตีกับศัตรูหน้าใหม่ที่จะได้เข้ามามีบทบาทในการรุกรานแผ่นดินจีนในเวลาต่อมา คือ กองทหารชาวดัทช์ซึ่งเป็นชาติตะวันตกพวกแรก ๆ ที่เริ่มเข้ามามีอิทธิพลในตะวันออกไกล

เรื่องราวของจักรพรรดิแห่งราชวงศ์โมกุลที่ต้องเอาชนะใจทั้งพสกนิกรและพระมเหสีที่เป็นฮินดู  เพื่อนำไปสู่ความร่มเย็นของอาณาจักรฮินดูสถาน  จนได้รับสมญานามว่า "มหาราช"

หนังประวัติศาสตร์ยุคโบราณของจีนที่สร้างกันมา  จะใช้การสะท้อนภาพหรือมุมมองอย่างค่อนข้างรอบด้าน และตีความเรื่องราวต่าง ๆ ให้เกิดความแปลกใหม่ออกไป  และบางเรื่องก็อาจวิพากษ์ประวัติศาสตร์ในช่วงนั้นไปในตัวด้วย  ดังนั้น หนังประวัติศาสตร์จีนจึงค่อนข้างมีชีวิตชีวาและเกิดแง่มุมใหม่ ๆ ให้ได้ขบคิดกัน ต่างจากหนังประวัติศาสตร์ของเราที่เป็นไปในทางเดียวกันกับประวัติศาสตร์ที่เราพยายามปลูกฝังเอาไว้หมดเลย

ภาพยนตร์ประวัติศาสตร์ในแนวอิงประวัติศาสตร์ที่ต้องการนำเสนอความโหดร้ายของสงครามผ่านอุโมงค์ที่ฝ่ายเวียดกงใช้ในการทำสงครามกับอเมริกัน  เป็นธรรมชาติของการรบในหลายๆ ชาติ หลายๆ สมัย ที่จะต้องอาศัยการมุดดินหรือขุดดินเพื่อใช้ในการแก้ปัญหาในสงคราม  มันเป็นทั้งฐานทัพ ที่อยู่ ที่กิน ที่นอน หรือ "บ้าน" ใต้ดินของทหารเวียดกง  และเป็นกับดักมรณะสำหรับฝ่ายตรงข้าม

ภาพยนตร์สารคดีนี้  จะพาท่านไปรู้จักกับช่างภาพในยามสงครามกับผลงานของพวกเขา ซึ่งเป็นสงครามเวียดนามในแง่มุมที่โลกตะวันตกไม่เคยพบเห็นมาก่อน และแฝงไว้ด้วยหลายๆ รสชาดของสงครามที่เกินกว่าจะบรรยายด้วยคำพูด  จนอาจกล่าวว่าเป็น "ข้างหลังภาพ" ในเวอร์ชันสงครามเวียดนามก็ว่าได้

โฮจิมินห์ประสบชัยชนะอันเหลือเชื่อในการทำให้ประเทศมีอิสรภาพและเป็นหนึ่งได้สำเร็จท่ามกลางการขัดขวางของฝรั่งเศสและสหรัฐฯ ความสำเร็จครั้งนี้ ต้องใช้ความอุตสาหะของชายที่มีส่วนผสมของ เลนิน คานธี ขงจื๊อ และชนชาวเวียดนามทุกคนรวมกัน

 วีรกรรมของบรรดาทหารนักศึกษาอาสาเกาหลีใต้เหล่านี้  สมควรแล้วที่จะได้รับการถ่ายทอดให้คนรุ่นหลังไม่ว่าชาติภาษาใดได้รับทราบ  แต่การสร้างเรื่องให้ดูตื่นเต้นโลดโผนเกินกว่าความเป็นจริงเช่นนี้นี่ ...  พอวิจารณ์มากๆ เดี๋ยวคนที่ชอบหนังเรื่องนี้จะออกมาค้านอีก  ลองมาดูข้อเท็จจริงบางประการที่ผมค้นคว้าได้มาเปรียบเทียบกันดีกว่าครับ

เหตุการณ์เมย์ 18 นี้เริ่มต้นคล้ายๆ พฤษภาทมิฬ 2535 ของเมืองไทยในแง่ของการคัดค้านรัฐบาลเผด็จการที่ได้อำนาจจากการรัฐประหาร และมีการตั้งแถวทหารยิงใส่ประชาชนกันซึ่งๆ หน้าแบบเดียวกับ14 ตุลาคมและพฤษภาทมิฬ แล้วจบลงแบบถูกล้อมปราบคล้ายๆ เหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 จะเรียกว่าเป็นพฤษภาทมิฬของเกาหลีใต้ก็ว่าได้

ภาพยนตร์ชีวิตการปฏิวัติของเช เกบารา (Ernesto "Che" Guevara) ที่สร้างจากบันทึกของเขาเอง คือ "Reminiscences of the Cuban Revolutionary War" และ The Bolivian Diary

โดยส่วนตัวของมีความรู้สึกว่าภาพยนตร์ "ตำนานสมเด็จพระนเรศวรฯ" ในภาคนี้  น่าผิดหวังยิ่งกว่าภาคก่อนๆ  เสียเวลาไปกับเรื่องที่น่าเบื่อไปหลายนาทีกว่าจะถึงฉากเหตุการณ์สำคัญจริงๆ   เหตุผลเดียวที่จะดูภาพยนตร์ในภาคนี้คือดูให้ครบชุดไปอย่างนั้นเอง  แล้วคงต้องรอดูกันต่อไปว่าภาค 5 จะเป็นอย่างไร  และจะจบสมบูรณ์หรือไม่

ครั้งนี้เรามาคุยกันถึงเรื่อง  "ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ภาค ๓ ยุทธนาวี" กันซะที  เหตุที่ภาพยนตร์เรื่องนี้มีคำว่า "ยุทธนาวี" อยู่ในชื่อนั้น  เข้าใจว่าเดิมทีจะให้ภาพยนตร์จบลงในภาคที่ 4 แล้วเลยตั้งชื่อว่า 3 ว่า "ยุทธนาวี" ให้คู่กับภาค 4 ที่ควรจะเป็นภาคจบว่า "ยุทธหัตถี" แต่เอาเข้าจริงๆ ยังไม่สามารถจบลงในภาค 4 ได้  แล้วในภาค 3 เหตุการณ์ "ยุทธนาวี" นั้นเด่นเพียงพอหรือไม่

ความสัมพันธ์ระหว่าง “สามเสือสุพรรณ” ที่เป็นดั่งสามทหารเสือของเสือฝ้ายไม่ค่อยจะมีพัฒนาการอะไรที่น่าสนใจนัก  กลายเป็นต่างคนต่างสร้างดาวคนละดวง  แล้วเวลาในภาพยนตร์เพียงชั่วโมงกว่าๆ ก็สั้นเกินกว่าจะแสดงให้เห็นว่าสามเสือสามหนุ่มสามมุมนี้มีอะไรที่เป็นจุดร่วมจุดต่างที่น่าสนใจ  ทั้งที่ “สามเสือสุพรรณ” รวมถึงเสือฝ้าย ต่างก็เป็นสุจริตชนที่ถูกบีบคั้นให้กลายเป็นโจรด้วยกันทั้งสิ้น

การที่ครอฟท์พยายามเอาอย่างหรือมาอยู่ใกล้วีรบุรุษสงครามอย่างเกรสแชมอาจดูดีกว่าวัยรุ่นสมัยนี้ ที่ไปเอาอย่างดารานักร้องหรือเพื่อนฝูงเละๆ เทะๆ แต่ความโหดร้ายไร้เหตุผลของสงครามได้ยินยอมให้เขาใช้ชีวิตอยู่กองบินเดียวกับวีรบุรุษของเขาได้เพียง 7 วันเท่านั้น

วีรกรรมของทหารอเมริกันกองพัน 308 ในตอนปลายสงครามโลกครั้งที่ 1 ที่ออกรบจนล้ำหน้าทหารหน่วยอื่นเข้าไปอยู่ในวงล้อมของทหารเยอรมันเข้า และสามารถต้านทานข้าศึกไว้อย่างเหนียวแน่นได้เป็นเวลาหลายวันกว่าฝ่ายเดียวกันจะสามารถเข้ามาช่วยได้ เบื้องหลังวีรกรรมนี้ก็แฝงไว้ด้วยปัญหาและความเจ็บปวดนานัปการ

ในการเจรจาสันติภาพที่กรุงปารีส ปี 1919/พ.ศ.2462 Lawrence ยังคงมีบทบาทช่วยเหลือเจ้าชาย Feisal ในทำศึกเพื่อเอกราชของชาวอาหรับบนโต๊ะเจรจาทางการทูต หลังจากที่ทำศึกสงครามจริงในทะเลทรายร่วมกันมาแล้ว

สปาร์ตาคัสเป็นผู้นำการลุกฮือของทาสที่เมืองคาร์ปัวน์ เมื่อ 73 ปีก่อนคริสตกาล และรวบรวมทาสชนชาติต่างๆ ได้เป็นจำนวนมาก ก่อการกบฏเอาชนะกองทัพโรมัน บุกขึ้นไปทางเหนือจนถึงดินแดนกอล ทางตอนเหนือของอิตาลี ต่อมากองทัพของพวกกบฏพ่ายแพ้ให้แก่กองทัพโรมันซึ่งนำโดย มาร์คัส ลิสินัส แครสซัสดังเรื่อง แล้วถูกจับตรึงกางเขนประจานให้ตายอย่างช้า ๆ

เวอร์ชั่นปี 1956 ที่เลือกนำมาเขียนในบทความนี้ น่าจะเป็นเวอร์ชั่นคลาสสิค ที่ได้รับความนิยม และรู้จักกันแพร่หลายมากที่สุด โรซาน่า โปเดสต้าที่แสดงเป็นเฮเลนแห่งทรอยในเวอร์ชั่นนี้ ก็เทียบได้กับ เอลิซาเบ็ธ เทย์เล่อร์ ที่แสดงเป็นคลีโอพัตรา ในเวอร์ชั่นปี 1963 เพราะความงามและบทบาทการแสดงของเธอในภาพยนตร์เหมาะสมกับ “เฮเลน แห่ง ทรอย” ในจินตนาการ จนแทบจะหาที่ติไม่ได้

เวอร์ชั่นนี้เป็นเรื่องล่าสุดที่นำเรื่องราวชีวิตของคลีโอพัตรามาสร้างเป็นภาพยนตร์ เมื่อพิจารณาถึงต้นทุนที่มีจำกัดสำหรับการสร้างภาพยนตร์ชุดเพื่อนำเสนอทางโทรทัศน์แล้ว ในภาพรวมถือว่าสามารถทำได้ดีมากทีเดียว ไม่ว่าจะเป็นฉากรบ ฉากรัก ความยิ่งใหญ่อลังการของนางพญาคลีโอพัตราและราชสำนัก ตลอดจนบุคคลรอบข้างที่เข้ามาเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับนาง แต่แน่นอนด้วยเงินทุนที่น้อยกว่าอย่างเทียบกันไม่ได้กับเวอร์ชั่นปี 1963

การจัดตั้งกองทหารผิวสีในเบื้องต้นเป็นเพียงการสร้างภาพประชาสัมพันธ์เท่านั้น แต่สุดท้าย ก็เป็นไปตามสูตร คือ กองทหารผิวขาวต้องยอมรับและสรรเสริญในความกล้าหาญของกองพันที่ 54 ในการอาสาเข้าตีค่ายฟอร์ด ว้ากเนอร์

เป็นหนังฟอร์มใหญ่ ดาราดังครับ Paul Newman กับ Robert Redford 2 ชื่อนี้ เป็นประกันได้ในความมันของหนังครับผม เป็นหนังที่แม้เด็ก ๆ ก็ดูได้ดี ไม่มีฉากการต่อสู้ที่โหดร้ายรุนแรงมากนัก... แต่กลับมีฉากที่ชวนหัวเราะได้อย่างมากมายเลยทีเดียว

คนคนนี้ ไม่ใช่บุคคลที่ยิ่งใหญ่ในประวัติศาสตร์ระดับโลก แต่เป็นที่รู้จักกันดีทั่วไปสำหรับอเมริกันชน ... ในมุมมองของคนที่ชอบการทำงานแบบ ไวแอท เอิร์ป แต่กับคนที่ไม่ชอบเค้า ก็มองว่า เค้าคือ…ฆาตกร ที่ฆ่าคนอย่างเลือดเย็น ก็อย่างว่าแหละครับ…สองคน ยลตามช่อง

ภาพยนตร์เรื่องนี้ จุดเด่นอยู่ที่การเดินเรื่องโดยอิงกับ “บ้านของจูเลียต” ในเมืองเวโรน่า ประเทศอิตาลี ซึ่งปัจจุบันเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่ได้รับความนิยมมากที่สุดแห่งหนึ่งในประเทศอิตาลี ที่ซึ่งมีผู้หญิงทุกวัยตั้งแต่วัยรุ่นไปจนถึงวัยชราพากันไปเขียนจดหมายเพื่อขอคำแนะนำจากจูเลียตเรื่องปัญหาความรัก จูเลียตจะช่วยพวกเธอได้ยังไง ในเมื่อจูเลียตเองนั้นยังเอาตัวไม่รอดเลย?

เนื้อเรื่องในภาพยนตร์อิงกับสภาพเหตุการณ์บ้านเมืองในมหานครเซี่ยงไฮ้ที่เกิดขึ้นจริงในช่วงเวลาประมาณทศวรรษ 1930 (ก่อนสงครามโลกครั้งที่สองประมาณ 10 ปี) ที่เซี่ยงไฮ้เมืองท่าใหญ่และเป็นศูนย์กลางความเจริญในทุกๆด้านของจีนซึ่งหนีไม่พ้นการตกอยู่ภายใต้การยึดครองของบรรดานักล่าอาณานิคมต่างๆในรูปของเขตเช่า ณ ที่นี้มีกลุ่มแก็งค์นักเลงอันธพาลทั้งท้องถิ่นและข้ามชาติขึ้นมากมาย นี่คือเรื่องราวความรักความแค้นและการต่อสู้อันหลากหลายท่ามกลางบรรยากาศดังกล่าว

สิ่งสำคัญที่ผมคิดว่าทำให้ภาพยนตร์อิงประวัติศาสตร์เรื่องนี้ดูดีและกลมกลืน กับประวัติศาสตร์จริงในช่วงนั้นเป็นอย่างมากก็คือ การสะท้อนอุดมการณ์ของ ดร. ซุน นักปฏิวัติผู้เป็นมหาบุรุษแห่งชาติจีนสมัยใหม่ผ่านตัวละครและเรื่องราวแบบ ธรรมดาที่สุดให้เกิดความน่าสนใจจนถึงขั้นอินไปกับอุดมการณ์ของคำว่าการ ปฏิวัติที่แท้จริง