นายตำรวจหนุ่มผู้พลีชีพเพื่อชาติกลางสมรภูมิแดนใต้ในเช้าวันนั้นก็คือร้อยตำรวจเอก "ธรณิศ  ศรีสุข'  รองผู้บังคับการกองร้อยรบพิเศษที่ 1  กองกำกับการสนับสนุนทางอากาศตำรวจตระเวนชายแดนผู้เป็นแบบฉบับของ "ชายชาตินักรบ'ซึ่ง สมควรได้รับการยกย่องในฐานะวีรบุรุษของชาติผู้ยึดมั่นในอุดมการณ์อันสูงส่งตราบจนลมหายใจของชีวิต

ปรัชญาวิธีการศึกษาประวัติศาสตร์คือ การแยกขบวนการทางประวัติศาสตร์ทั้งมวลออกเป้น 3 ส่วนหรือ 3 มิติ  ซึ่งซ้อนกันเป็นชั้นๆ ประวัติศาสตร์ในมิติของเวลา 3 มิติซึ่งมีอิทธิพลกำหนดขอบเขตความสามารถของมนุษย์ในฐานะ "ตัวแสดงทางประวัติศาสตร์"  (บทนำจากเรื่อง "On History" โดย Fernand Braudel  แปลโดย ดร.ชัยวัฒน์ บุนนาค เป็นเอกสารประกอบการเรียนประวัติศาสตร์สมัยผมเรียนปริญญาโท ราวๆ ปี 2527)

ยามาโมโตเคยพยากรณ์ล่วงหน้าไว้ว่าญี่ปุ่นจะชนะเด็ดขาดก็ต้องเร่งภายใน 6 เดือนแรก  หลังจากนั้นสหรัฐฯจะตั้งตัวได้ และไม่รับประกันผลการสู้รบหลังจากนั้น  คำพยากรณ์ของเขาถูกต้องเพราะอีก6 เดือนต่อมา   เขาต้องพ่ายแพ้ทั้งทางยุทธวิธีและยุทธศาสตร์ในยุทธนาวีทางอากาศที่มิดเวย์

 ในกล่องจะประกอบด้วยแผ่น DVD  7 แผ่น  ซึ่งแทนที่จะเป็นสารคดีเรื่องเดียวกัน 7 ตอน  กลับกลายเป็นเรื่องย่อยๆ รวม 5 เรื่องด้วยกัน ที่ดูเหมือนจะต่างคนต่างทำ และเกี่ยวข้องกันแค่เน้นที่สงครามโลกครั้งที่ 2 ในยุโรปเหมือนกัน ดูไปดูมาก็ยังขาดบางเหตุการณ์อยู่เหมือนกัน  เช่น Operation Marget Garden การต่อสู้ของชาวยิวและชาวโปแลนด์ในประเทศโปแลนด์  รายละเอียดจะหนักไปในเรื่องการรบระหว่างเยอรมันกับรัสเซีย เลยยิ่งทำให้ผมคิดถึงสารคดีชุด The World at War ที่เคยดูทางทีวีสมัยเด็กๆ มากขึ้น  แม้กระนั้นผมยังเห็นว่าสารคดีชุดนี้ยังมีประโยชน์ต่อการศึกษาสงครามโลกครั้งที่ 2 ในยุโรปอยู่ไม่น้อยครับ 

เรื่องราวของชาวยิวในค่ายมรณะโซบิบอร์ที่ได้รวมตัวกันต่อสู้กับบรรดาผู้คุม โหดนาซีจนสามารถหนีรอดไปได้จำนวนหนึ่ง และทำให้ค่ายดังกล่าวต้องปิดตัวลงไป

เรื่องราวของ 4 พี่น้องตระกูล Bielski อันได้แก่ Tuvia, Zus,  Asael และ Aron ในดินแดนเบลารุสที่อยู่ระหว่างประเทศโปแลนด์กับรัสเซีย (ปัจจุบันเป็นประเทศเอกราช) ที่ได้รวบรวมชาวยิวที่หลบรอดจากการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์นาซีมาตั้งเป็นชุมชนต่อสู้กับกองทัพนาซีเพื่อการอยู่รอดของพวกตนมาได้นับพันคน

หนังเรื่องนี้ได้ถ่ายทอดเรื่องราวในประวัติศาสตร์การเมืองจีนผ่านทางตัวละคร พี่น้องสามสาวอย่างประนีประนอม  และสมานฉันท์   เพื่อสะท้อนถึงความแตกต่างทางความคิดด้านการเมืองการปกครองของพี่น้องสามคน ซึ่งเปรียบเสมือนกับแผ่นดินจีน 3 ผืนที่ต้องแบ่งแยกออกไปหลังสงครามโลกครั้งที่ 2

ในภาพยนตร์เรื่องนี้ ซึ่งน่าจะช่วยเติมเต็มเรื่อง The Last Emperor ในเรื่องของชีวิตรักบนราชบัลลังก์แมนจูกัว ภาพลักษณ์ของปูยีกลับเต็มไปด้วยด้านลบ แม้จะมีบางตอนที่อาจสะท้อนความน่าเห็นใจบ้าง แต่ดูเหมือนจะถูกบดบังไปจนสิ้น

ในการรบที่โซโลมอน ทำให้รู้ว่า เครื่องบินซีโร่ กลายเป็น เครื่องบินที่ล้าสมัยไปแล้ว เพราะว่าอเมริกา ออกแบบเครื่องบินที่มี สมรรถนะมากขึ้นเรื่อยๆ เช่น ไวด์แคท เอฟ4เอฟ, พี38 ไลท์นิ่งเป็นต้น

อาวุธสุดพิศดารที่สามารถขว้างไปตัดหัวคนในระยะ 100 ก้าว ที่ในภาพยนตร์อ้างว่าจักรพรรดิหย่งเจิ้นนำมาใช้ในการสังหารผู้ต่อต้าน  ข้อเท็จจริงต่างๆ ยังต้องการคำอธิบายอีกมาก

ผู้คนทั่วไปยังทราบความสำคัญของทัชมาฮาลแต่เพียงฉาบฉวย  แล้วก็นำชื่อของทัชมาฮาลไปใช้เพื่อการค้ากัน  โดยไม่ได้เข้าใจลึกไปถึงความรักแท้ที่ทั้งสองพระองค์มีต่อกัน  แล้วภาพยนตร์เรื่องนี้สามารถทำให้อะไรๆ ดีขึ้นหรือไม่?

ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้สะท้อนภาพอันยิ่งใหญ่ของยุทธนาวีที่ผาแดง หรือเรียกกันอีกชื่อว่า ศึกเซ็กเพ็ก (ชือปี้ chibi) อันเป็น 1 ใน 3 สมรภูมิสำคัญที่กำหนดความเป็นไปในประวัติศาสตร์สามก๊กอย่างแท้จริง เป็นการแต่งเติมสามก๊กจากนวนิยายและประวัติศาสตร์ให้เกิดเป็นเรื่องราวที่สนุกสนานมากขึ้น ทุกฉากเต็มไปด้วยความอลังการของสิ่งที่สร้างขึ้นและสร้างสรรค์ด้วย คอมพิวเตอร์กราฟฟิก  รวมทั้งการทำการบ้านในเรื่องของชุดทหาร อาวุธยุทธภัณฑ์ และอื่น ๆ เป็นอย่างดี

ความน่าสนใจของภาพยนตร์เรื่องนี้คือการนำเรื่องราวที่เป็นประวัติศาสตร์ท้องถิ่นที่นอกเหนือจากประวัติศาสตร์ส่วนกลางมานำเสนอ  แต่น่าเสียดายว่าในที่สุด ภาพยนตร์เรื่องนี้ก็ไม่อาจหนีพ้นกลิ่นอายของประวัติศาสตร์ส่วนกลาง ด้วยการแต่งเติมเรื่องราวจนคลาดเคลื่อนจากประวัติศาสตร์จริงไปอย่างมากมาย ชนิดที่ต้องทำใจว่า "ทิพพ์ช้าง" (พอพานการันต์) ในภาพยนตร์เป็นคนละคนกับ "ทิพย์ช้าง" (ยอยักษ์การันต์) ในประวัติศาสตร์จริงกันเลยครับ

สามารถนำความโลดโผนแบบกำลังภายในมาผสมผสานกับการต่อสู้แบบไทยๆ รวมถึงวิชาคงกระพันได้อย่างลงตัว พอดูได้เพลินๆ สำหรับคนที่ชอบบทบู๊แบบไทยๆ และ/หรือแบบกำลังภายใน โดยไม่ต้องซีเรียสกับแบ็คกรานด์ทางประวัติศาสตร์มากนัก

ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้รับรางวัลตุ๊กตาทองกำกับศิลป์ยอดเยี่ยม และรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมจากสำนักนายกรัฐมนตรีด้วยครับ น่าเสียดายที่ "มหาราชดำ" นี้เป็นผลงานภาพยนตร์ประวัติศาสตร์ยุคเก่าเรื่องเดียวของ ทรนง ศรีเชื้อ ที่ไม่ได้มีการสานต่ออีกเลย หากเขายังสร้างภาพยนตร์ในแนวนี้ต่อไปโดยได้รับความร่วมมือจากผู้รู้ทางประวัติศาสตร์ น่าจะทำให้ภาพยนตร์ในแนวนี้ได้พัฒนายิ่งขึ้น

การที่ครอฟท์พยายามเอาอย่างหรือมาอยู่ใกล้วีรบุรุษสงครามอย่างเกรสแชมอาจดูดีกว่าวัยรุ่นสมัยนี้ ที่ไปเอาอย่างดารานักร้องหรือเพื่อนฝูงเละๆ เทะๆ แต่ความโหดร้ายไร้เหตุผลของสงครามได้ยินยอมให้เขาใช้ชีวิตอยู่กองบินเดียวกับวีรบุรุษของเขาได้เพียง 7 วันเท่านั้น

วีรกรรมของทหารอเมริกันกองพัน 308 ในตอนปลายสงครามโลกครั้งที่ 1 ที่ออกรบจนล้ำหน้าทหารหน่วยอื่นเข้าไปอยู่ในวงล้อมของทหารเยอรมันเข้า และสามารถต้านทานข้าศึกไว้อย่างเหนียวแน่นได้เป็นเวลาหลายวันกว่าฝ่ายเดียวกันจะสามารถเข้ามาช่วยได้ เบื้องหลังวีรกรรมนี้ก็แฝงไว้ด้วยปัญหาและความเจ็บปวดนานัปการ

ในการเจรจาสันติภาพที่กรุงปารีส ปี 1919/พ.ศ.2462 Lawrence ยังคงมีบทบาทช่วยเหลือเจ้าชาย Feisal ในทำศึกเพื่อเอกราชของชาวอาหรับบนโต๊ะเจรจาทางการทูต หลังจากที่ทำศึกสงครามจริงในทะเลทรายร่วมกันมาแล้ว

สปาร์ตาคัสเป็นผู้นำการลุกฮือของทาสที่เมืองคาร์ปัวน์ เมื่อ 73 ปีก่อนคริสตกาล และรวบรวมทาสชนชาติต่างๆ ได้เป็นจำนวนมาก ก่อการกบฏเอาชนะกองทัพโรมัน บุกขึ้นไปทางเหนือจนถึงดินแดนกอล ทางตอนเหนือของอิตาลี ต่อมากองทัพของพวกกบฏพ่ายแพ้ให้แก่กองทัพโรมันซึ่งนำโดย มาร์คัส ลิสินัส แครสซัสดังเรื่อง แล้วถูกจับตรึงกางเขนประจานให้ตายอย่างช้า ๆ

เรื่องราวของคลีโอพัตรา คงจะมีการกล่าวขวัญกันต่อเนื่องต่อไปอีกตราบเท่าที่มนุษยชาติจะยังคงมีอยู่ ประเด็นใหม่ๆจากการขุดค้นทางโบราณคดี อาจเปิดเผยเรื่องราวของคนทั้งสองเพิ่มขึ้นอีกในหลายๆประเด็น พร้อมๆกับข้อสันนิษฐานใหม่ๆที่จะมีการนำเสนอและมีการถกเถียงทีไม่มีวันจบสิ้น แต่ด้วยข้อมูลหลักฐานที่มีอยู่จนถึงปัจจุบันก็เพียงพอแล้วที่จะสรุปได้ว่า คลีโอพัตราเป็นนักปราชญ์  เป็นกวี   เป็นนักการเมือง เป็นนางเทพธิดา เป็นนักรบที่เก่งกล้า เป็นผู้หญิงที่สวยที่สุดในประวัติศาสตร์ และในท้ายที่สุดนางยังจะยังคงเป็น ผู้หญิงที่โลกไม่มีวันลืมไปตลอดชั่วกาลนาน

เวอร์ชั่นปี 1956 ที่เลือกนำมาเขียนในบทความนี้ น่าจะเป็นเวอร์ชั่นคลาสสิค ที่ได้รับความนิยม และรู้จักกันแพร่หลายมากที่สุด โรซาน่า โปเดสต้าที่แสดงเป็นเฮเลนแห่งทรอยในเวอร์ชั่นนี้ ก็เทียบได้กับ เอลิซาเบ็ธ เทย์เล่อร์ ที่แสดงเป็นคลีโอพัตรา ในเวอร์ชั่นปี 1963 เพราะความงามและบทบาทการแสดงของเธอในภาพยนตร์เหมาะสมกับ “เฮเลน แห่ง ทรอย” ในจินตนาการ จนแทบจะหาที่ติไม่ได้

หน่วยรบพิเศษ Green  Berets เป็นหน่วยรบพิเศษที่ได้ก่อตั้งขึ้นในสมัยของประธานาธิบดี จอห์น  เอฟ.  เคนเนดี้ กำลังพลของแต่ละทีม  จะประกอบด้วยอัตรากำลังประมาณ 10 – 12 คน  โดยมีนายทหารสัญญาบัตรเป็นหัวหน้าทีม  ลูกทีมก็จะมียศชั้นลองลงมากำลังพลทุกนาย  มีขีดความสามารถในหลาย ๆ ด้านครับ  ไม่ว่าจะด้านอาวุธทั้งหนักและเบา  ด้านการกู้ซ่อมและทำลาย  ด้านการสื่อสาร และด้านการแพทย์  รวมทั้งความสามารถในการสื่อสารในหลาย ๆ ภาษาอีกด้วยเช่นกัน

ผู้สร้างหนังเรื่องนี้ได้พยายามสะท้อนถึงเรื่องราวทางประวัติศาสตร์อันแสนเจ็บปวดของชาวกัมพูชาที่มีการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์กันอย่างบ้าคลั่ง ระบบเศรษฐกิจและสังคมแบบอุดมคติของเขมรแดงที่ทำให้ชีวิตของชาวกัมพูชาต้องถอยหลังกลับไปอย่างมาก ความโหดร้ายทารุณที่ปรากฏในหนังไม่เกินเลยความจริงแต่อย่างใด แต่มีหลายเรื่องที่ไม่ได้นำมาถ่ายทอดไว้ เพราะจะเป็นฉากที่ทารุณเกินไป

ประเด็นความขัดแย้งของจ่าบาร์นกับจ่าเอไลแอสก็เป็นเหมือนตัวแทนของคนอเมริกันกลุ่มต่างๆ ที่มีต่อสถานการณ์สงครามเวียดนาม คือ จ่าบาร์นและลูกน้องเปรียบได้กับคนอเมริกันที่มีพื้นฐานทางจิตใจต่ำทราม โหดเหี้ยม แทนกลุ่มคนที่คลั่งไคล้สงครามและมีนิสัยชาตินิยมจนออกไปทางจักรวรรดินิยม จ่าเอไลแอสเทียบได้กับคนฉลาด เก่งกล้า มีไหวพริบและยึดมั่นจริยธรรม (แบบหลวมๆ ) แทนกลุ่มคนอเมริกันที่มีอุดมการณ์ที่ทำเพื่อชาติ พลทหารคริส คือ เด็กไร้เดียงสาที่ยังไม่รู้จักโลก และต้องมาเกี่ยวพันกับขั้ว 2 ขั้วน

การจัดตั้งกองทหารผิวสีในเบื้องต้นเป็นเพียงการสร้างภาพประชาสัมพันธ์เท่านั้น แต่สุดท้าย ก็เป็นไปตามสูตร คือ กองทหารผิวขาวต้องยอมรับและสรรเสริญในความกล้าหาญของกองพันที่ 54 ในการอาสาเข้าตีค่ายฟอร์ด ว้ากเนอร์

เป็นหนังฟอร์มใหญ่ ดาราดังครับ Paul Newman กับ Robert Redford 2 ชื่อนี้ เป็นประกันได้ในความมันของหนังครับผม เป็นหนังที่แม้เด็ก ๆ ก็ดูได้ดี ไม่มีฉากการต่อสู้ที่โหดร้ายรุนแรงมากนัก... แต่กลับมีฉากที่ชวนหัวเราะได้อย่างมากมายเลยทีเดียว

คนคนนี้ ไม่ใช่บุคคลที่ยิ่งใหญ่ในประวัติศาสตร์ระดับโลก แต่เป็นที่รู้จักกันดีทั่วไปสำหรับอเมริกันชน ... ในมุมมองของคนที่ชอบการทำงานแบบ ไวแอท เอิร์ป แต่กับคนที่ไม่ชอบเค้า ก็มองว่า เค้าคือ…ฆาตกร ที่ฆ่าคนอย่างเลือดเย็น ก็อย่างว่าแหละครับ…สองคน ยลตามช่อง

สิ่งสำคัญที่ผมคิดว่าทำให้ภาพยนตร์อิงประวัติศาสตร์เรื่องนี้ดูดีและกลมกลืน กับประวัติศาสตร์จริงในช่วงนั้นเป็นอย่างมากก็คือ การสะท้อนอุดมการณ์ของ ดร. ซุน นักปฏิวัติผู้เป็นมหาบุรุษแห่งชาติจีนสมัยใหม่ผ่านตัวละครและเรื่องราวแบบ ธรรมดาที่สุดให้เกิดความน่าสนใจจนถึงขั้นอินไปกับอุดมการณ์ของคำว่าการ ปฏิวัติที่แท้จริง

สงครามจรยุทธ คือ สงครามของประชาชน ต่อสู้ร่วมกัน หากทำการรบแบบนี้โดยไม่ได้รับการสนับสนุนจากประชาชน เราจะพบกับความพินาศอย่างเลี่ยงไม่ได้ เราต้องให้ชาวบ้านเชื่อถือเราว่านี่เป็นสงครามของเขา

ภาพยนตร์กึ่งอิงประวัติศาสตร์ที่สร้างจากอัตชีวประวัติของยอดอัศวิน เบเลี่ยนแห่งอิบีลินผู้สร้างวีรกรรมปกป้องนครเยรูซาเล็มจากกองทัพซาราเซ็น ของซาลาดินไว้ในสงครามครูเสดช่วงแรก  และเหตุการณ์สงครามครูเสดระหว่างปี ค.ศ. 1183-1187  โดยได้ดัดแปลงเรื่องราวและความเป็นไปของตัวละครสำคัญ ๆ ให้เหมาะแก่การนำเสนอให้เกิดความน่าสนใจและชวนติดตามและระยะเวลาของการเดิน เรื่องแบบภาพยนตร์