นายตำรวจหนุ่มผู้พลีชีพเพื่อชาติกลางสมรภูมิแดนใต้ในเช้าวันนั้นก็คือร้อยตำรวจเอก "ธรณิศ  ศรีสุข'  รองผู้บังคับการกองร้อยรบพิเศษที่ 1  กองกำกับการสนับสนุนทางอากาศตำรวจตระเวนชายแดนผู้เป็นแบบฉบับของ "ชายชาตินักรบ'ซึ่ง สมควรได้รับการยกย่องในฐานะวีรบุรุษของชาติผู้ยึดมั่นในอุดมการณ์อันสูงส่งตราบจนลมหายใจของชีวิต

กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ ผู้ตั้งชื่อ "เดือน" ของไทย โดย สุชาฎา ประพันธ์วงศ์ หนังสือพิมพ์มติชน วันที่ 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2549 ปีที่ 29 ฉบับที่ 10205 หน้า 33 http://www.matichon.co.th/matichon

โดยรวม ๆ ก็เป็นหนังที่มันแบบว่าคอหนังสงครามต้องชอบละครับ ดาราก็เล่นกันได้ดีครับ แต่ผมชอบเจ้า ไดนาไม้ท์ มากกว่า เป็นพระเอกตลอดทั้งเรื่องเลย

 เรื่องราวที่เขียนขึ้นทั้งหมดนี้ประกอบไปด้วยเนื้อหาที่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ประมาณ 50 เปอร์เซ็นต์ที่เหลืออีก 50 เปอร์เซ็นต์เป็นเรื่องแต่งขึ้นเพื่อให้ประกอบกันเป็นเรื่องราวที่สมบูรณ์  ความคิดที่จะเขียนนิยายเรื่องนี้เริ่มขึ้นเมื่อแจ็ค ฮิคกิ้นส์ไปพบหลุมศพของพันเอกสไตน์เน่อร์และทหารของเขาอีก 13 คน ในสุสานของโบสถ์แคทอลิคที่ Studley Constable: ซึ่งเป็นเมืองเล็กๆชายฝั่งทะเลบนเกาะอังกฤษ

สร้างจากบันทึกเหตุการณ์จริงของวลาดิสลาฟ สปิลมัน (Wladylaw Szpilman) นักดนตรีระดับโลกชาวโปแลนด์เชื้อสายยิวที่ต้องเผชิญความยากลำบากในช่วงที่ประเทศโปแลนด์ถูกเยอรมันยึดครองจนแทบเอาชีวิตไม่รอด

ภาพยนตร์อิงประวัติศาสตร์เรื่องนี้ได้เน้นที่ประเด็นความอำมหิตของกองทัพ ญี่ปุ่นที่กระทำต่อชาวนานกิงในปี ค.ศ. 1937 ซึ่งก็เป็นความจริงอันเป็นรอยด่างทางประวัติศาสตร์ของญี่ปุ่น ความโหดเหี้ยม อำมหิตที่ทหารญี่ปุ่นได้กระทำในหนังนั้นไม่เกินเลยจากความเป็นจริงแต่อย่าง ใดตามประวัติศาสตร์จริง

แนวคิดในการบังคับบัญชาคนของกัปตันฮอว์คส์ที่มองผ่านสายตาของเรือเอกแมคดูกัล อาจจะดูขัดกับความเชื่อของหลายๆ คน ที่คิดว่าผู้บังคับบัญชาที่ดีต้องสนิทสนมกับลูกน้อง เป็นที่ัรักของลูกน้อง แต่หลักการโดดเดี่ยวตัวเองของกัปตันกลับเป็นอะไรที่ "เวิร์ก" กับเรือเบลินด้าที่เริ่มต้นจากความไร้ประสบการณ์ของลูกเรืออยู่ไม่น้อย

ภาพยนตร์ที่จะนำมาคุยกันในวันนี้ เก่าแก่ถึงปี 1942 (พ.ศ.2485) คือสร้างในระหว่างสงครามกันเลย และมีความสำคัญในประวัติศาสตร์ภาพยนตร์ตรงที่ เป็นภาพยนตร์สงครามเรื่องแรกของพระเอกรุ่นคุณปู่ คือ John Wayne ด้วยครับ

หนังเรื่องนี้ เกี่ยวกับสงครามกลางเมืองสเปน (The Spanish Civil War 17 กรกฎาคม 1936/พ.ศ.2479 - 1 เมษายน 1939/พ.ศ.2482) แม้จะเป็นการสะท้อนปัญหาบ้านเมือง แต่ก็ไม่ใช่ทั้งการปลุกระดมยัดเยียดทฤษฎีการเมือง หรือประณามอะไรใครเกินเหตุ ท่านจะเอียงซ้ายเอียงขวามากน้อยแค่ไหนหรือไม่รู้อะไรเกี่ยวกับการเมืองเลยก็ดูได้

จัดว่าเป็นหนังที่ดูไม่ค่อยสนุกเท่าไหร่ และไม่ค่อยให้ข้อมูลความรู้ทางประวัติศาสตร์อะไรมากนัก แต่ทัศนะต่อสงครามของเขานั้น เรียกว่าเป็นการเอาชนะความเลวด้วยความดี ชนะความบ้างานรบด้วยเมตตาธรรม ที่น่าจะเวิร์กไม่น้อยหากได้รับการสนับสนุนจากปัจจัยอื่นๆ ในเรื่องอย่างเพียงพอ และน่าเสียดายที่ไม่ค่อยจะได้เห็นแนวคิดแบบนี้ในหนังสงครามเรื่องอื่นๆ

ในภาพรวมแล้วนับเป็นภาพยนตร์ที่ทรงคุณค่าทางประวัติศาสตร์เป็นอย่างยิ่ง และนอกจากสงครามครั้งสำคัญอย่าง สงครามโลกครั้งที่สอง และ สงครามเกาหลี แล้ว ผมเห็นว่าบทบาทของท่านในการปฏิรูปญี่ปุ่นเป็นอีกเรื่องที่น่าศึกษาอยู่ไม่น้อย

ในยุคนั้น ชาวบ้านธรรมดาๆ ต้องกลายมาเป็น "โจร" หรือ "คนนอกกฎหมาย" กันก็เพราะการกดขี่ข่มเหงของผู้มีอิทธิพลที่กฎหมายเอื้อมมือไปช่วยเขาได้ไม่ทันเหตุการณ์ หรือไม่ทันใจเขาก็แล้วแต่มุมมอง

ด้านหนึ่งหนังพยายามบอกเราว่า การเป็นเสือเป็นโจรเป็นสิ่งไม่ดี แต่ไอ้ที่เห็นในหนังตั้งแต่ต้นจนจบล้วนเป็นวีรกรรมในการต่อสู้กับผู้ร้าย อันได้แก่ ทหารต่างชาติที่มาข่มเหงคนไทย คนขายชาติที่ร่วมมือกับญี่ปุ่น สลับฉากด้วยการปราบโจรร้ายอย่างเสือเหลือง ไม่มีฉากที่เสือใบออกปล้นใครอื่นเลย ไม่ว่าด้วยวิธีการใด ทำให้รู้สึกขัดๆ ชอบกล

หลังจากมเหศวรออกจากคุกแล้ว ต้องอยู่อย่างลำบากยากจนมาตลอด และคงจะด้วยกุศลผลบุญที่ยอมกลับตัวกลับใจอย่างแท้จริง วันหนึ่งคุณพลสัญห์ ศรีหาผล ได้ดำริที่จะนำเรื่องของมเหศวรมาสร้างเป็นภาพยนตร์ โดยขอซื้อเรื่องราวของมเหศวรเป็นเงิน 100,000 บาท มเหศวรใช้เงินก้อนนี้ซื้อไร่นาเลี้ยงชีวิตเยี่ยงสุจริตชนมาจนทุกวันนี้

ในการเจรจาสันติภาพที่กรุงปารีส ปี 1919/พ.ศ.2462 Lawrence ยังคงมีบทบาทช่วยเหลือเจ้าชาย Feisal ในทำศึกเพื่อเอกราชของชาวอาหรับบนโต๊ะเจรจาทางการทูต หลังจากที่ทำศึกสงครามจริงในทะเลทรายร่วมกันมาแล้ว

หนังเรื่องนี้ใช้สูตรสำเร็จบางอย่างในการสร้างตัวละครและโครงเรื่อง จนข้อเท็จจริงบางอย่างในชีวิตของลอว์เรนซ์ถูกละเลย อย่างไรก็ตาม ยังได้สะท้อนให้เห็นว่า อิทธิพลของจักรวรรดินิยมและจุดอ่อนบางประการของชาวอาหรับนั้น เป็นเหตุสำคัญที่ทำให้ดินแดนอาระเบียขาดความเป็นเอกภาพมาจนทุกวันนี้

ปมปัญหาทางจิตวิทยาในชีวิตของเขานั้น เริ่มจากความรู้สึกผิดหรือ "บาป" ของครอบครัว ความพยายามใฝ่หาความงามทางอุดมคติแบบยุคโบราณ ซึ่งอาจรวมถึงปมปัญหาทางเพศ ทำให้เขาพยายามทุ่มเทช่วยเหลือให้ชนชาติอาหรับได้เป็นเอกราช แต่เมื่อผลไม่เป็นดังที่หวัง เขาก็กลับปฏิเสธ "ชื่อเสียงเกียรติยศ" ที่ควรจะได้เพื่อกลับไปใช้ชีวิตอยู่กับ "บาป" และการลงโทษตนเอง จนถึงวาระสุดท้ายแห่งชีวิต

จนถึงปัจจุบันมีเพียงข้อสันนิษฐานต่างๆนาๆทั้งดีและร้ายของผู้เชี่ยวชาญเท่านั้นว่าเกิดอะไรขึ้นกับนาง แต่ที่แน่ๆไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้นกับนางก็ตาม นางได้ยืนหยัดในอุดมการณ์และการปฏิวัติของพระสวามีจนถึงวาระสุดท้ายแห่งการหายสาบสูญไปของนางจากหน้าประวัติศาสตร์

พงศาวดารส่วนใหญ่เกี่ยวกับนางถูกเขียนโดยพวกโรมันซึ่งเป็นผู้ชนะสงคราม และพวกโรมันกลัวคลีโอพัตราไม่น้อยกว่าที่กลัวฮันนิบาล ที่เคยขี่ช้างนำทัพบุกไปถึงหน้าประตูกรุงโรมยังไงยังงั้น ดังนั้นด้วยอคติที่พวกเขามีต่อนางจึงได้กล่าวร้ายนางไว้หลายเรื่องต่างๆ นานา ในบันทึกของพวกเขา ซึ่งเมื่อพิจารณาดูด้วยใจที่เป็นกลางแล้ว จะเห็นได้ว่าไม่เป็นธรรมต่อคลีโอพัตรา เพราะพวกโรมันเป็นฝ่ายไปข่มเหง รุกราน และยึดครองบ้านเมืองของนาง แล้วยังเขียนประวัติศาสตร์กล่าวว่านางให้เสียหายในหลายๆ เรื่อง

แง่คิดที่ได้จากภาพยนตร์เรื่องนี้ ความสามัคคี และเสียสละภักดี ทั้ง 300 นายที่มีความสามัคคีซึ่งกันและกัน และเมื่อเกิดสงครามย่อมมีการสูญเสีย กองซากศพในสนามรบในบางครั้งก็จะปะปนไปด้วยซากศพของพลเรือนที่เป็นผู้บริสุทธิ์ซึ่งตกเป็นเหยื่อ สิ่งนี้คุ้มค่าหรือไม่กับคำว่า วีรบุรุษ หรือ ตำนาน

ผู้สร้างหนังเรื่องนี้ได้พยายามสะท้อนถึงเรื่องราวทางประวัติศาสตร์อันแสนเจ็บปวดของชาวกัมพูชาที่มีการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์กันอย่างบ้าคลั่ง ระบบเศรษฐกิจและสังคมแบบอุดมคติของเขมรแดงที่ทำให้ชีวิตของชาวกัมพูชาต้องถอยหลังกลับไปอย่างมาก ความโหดร้ายทารุณที่ปรากฏในหนังไม่เกินเลยความจริงแต่อย่างใด แต่มีหลายเรื่องที่ไม่ได้นำมาถ่ายทอดไว้ เพราะจะเป็นฉากที่ทารุณเกินไป

ประเด็นความขัดแย้งของจ่าบาร์นกับจ่าเอไลแอสก็เป็นเหมือนตัวแทนของคนอเมริกันกลุ่มต่างๆ ที่มีต่อสถานการณ์สงครามเวียดนาม คือ จ่าบาร์นและลูกน้องเปรียบได้กับคนอเมริกันที่มีพื้นฐานทางจิตใจต่ำทราม โหดเหี้ยม แทนกลุ่มคนที่คลั่งไคล้สงครามและมีนิสัยชาตินิยมจนออกไปทางจักรวรรดินิยม จ่าเอไลแอสเทียบได้กับคนฉลาด เก่งกล้า มีไหวพริบและยึดมั่นจริยธรรม (แบบหลวมๆ ) แทนกลุ่มคนอเมริกันที่มีอุดมการณ์ที่ทำเพื่อชาติ พลทหารคริส คือ เด็กไร้เดียงสาที่ยังไม่รู้จักโลก และต้องมาเกี่ยวพันกับขั้ว 2 ขั้วน

บริษัท Air America นี้ หน้าฉากดูเหมือนเป็นบริษัทขนส่งธรรมดา แต่ในเมื่อมี CIA อยู่เบื้องหลังแล้ว ย่อมไม่ธรรมดาล่ะครับ

เป็นหนังฟอร์มใหญ่ ดาราดังครับ Paul Newman กับ Robert Redford 2 ชื่อนี้ เป็นประกันได้ในความมันของหนังครับผม เป็นหนังที่แม้เด็ก ๆ ก็ดูได้ดี ไม่มีฉากการต่อสู้ที่โหดร้ายรุนแรงมากนัก... แต่กลับมีฉากที่ชวนหัวเราะได้อย่างมากมายเลยทีเดียว

คนคนนี้ ไม่ใช่บุคคลที่ยิ่งใหญ่ในประวัติศาสตร์ระดับโลก แต่เป็นที่รู้จักกันดีทั่วไปสำหรับอเมริกันชน ... ในมุมมองของคนที่ชอบการทำงานแบบ ไวแอท เอิร์ป แต่กับคนที่ไม่ชอบเค้า ก็มองว่า เค้าคือ…ฆาตกร ที่ฆ่าคนอย่างเลือดเย็น ก็อย่างว่าแหละครับ…สองคน ยลตามช่อง

ความผิดถูกในเรื่องที่ชาวอเมริกันไปยึดครองดินแดนมาจากชาวอินเดียนแดงนั้น เป็นเรื่องที่อาจมองได้สองด้าน และยังคงถกเถียงกันอยู่ และภาพยนตร์เรื่องหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับปัญหาใน ประวัติศาสตร์อเมริกัน ตอนนี้ คือเรื่อง Custer of the West เริ่มฉายเมื่อปี 1968 (พ.ศ.2511) กล่าวถึงชีวิตของขุนพลผู้เกรียงไกรท่านหนึ่งในยุคนั้น คือ นายพลคัสเตอร์ (George Armstrong Custer) ผู้ที่รบกับอินเดียนแดงจนตัวตาย กลายเป็นตำนานสำคัญเรื่องหนึ่งของชาวอเมริกันมาจนทุกวันนี้

โอกาสที่ทหารรับจ้างอย่างอะแลนจะได้กลับมาฝรั่งเศสนั้น มีเพียง 3 ทาง คือ หมดสัญญา ทุพพลภาพพิการ และใส่โลงกลับมา

หากดูำภาพยนตร์เรื่องนี้แบบไม่คิดเล็กคิดน้อยแล้ว ก็ถือว่าภาพยนตร์สร้างได้อย่างยิ่งใหญ่อลังการมาก ไม่ว่าจะเป็นฉากการเดินทางท่ามกลางธรรมชาติที่ใหญ่โตในหลายภูมิประเทศ ฉากพระราชวังอันใหญ่โต รวมถึงเพลงประกอบที่ไพเราะตลอดเรื่อง ฯลฯ

มาร์โค โปโล ในเรื่องนี้ ไม่ได้ถึงขั้นไปเรียนวรยุทธที่วัดเส้าหลินหรือบู๊ตึ๊งหรอกนะครับ แค่เป็นสักขีพยานในการต่อสู้ล้างแค้นระหว่างจอมยุทธ์ชาวฮั่นกับยอดฝีมือในราชสำนักมองโกล ที่คงความดุเดือดเลือดพล่านตามแบบฉบับหนังกำลังภายใน