นายตำรวจหนุ่มผู้พลีชีพเพื่อชาติกลางสมรภูมิแดนใต้ในเช้าวันนั้นก็คือร้อยตำรวจเอก "ธรณิศ  ศรีสุข'  รองผู้บังคับการกองร้อยรบพิเศษที่ 1  กองกำกับการสนับสนุนทางอากาศตำรวจตระเวนชายแดนผู้เป็นแบบฉบับของ "ชายชาตินักรบ'ซึ่ง สมควรได้รับการยกย่องในฐานะวีรบุรุษของชาติผู้ยึดมั่นในอุดมการณ์อันสูงส่งตราบจนลมหายใจของชีวิต

ปรัชญาวิธีการศึกษาประวัติศาสตร์คือ การแยกขบวนการทางประวัติศาสตร์ทั้งมวลออกเป้น 3 ส่วนหรือ 3 มิติ  ซึ่งซ้อนกันเป็นชั้นๆ ประวัติศาสตร์ในมิติของเวลา 3 มิติซึ่งมีอิทธิพลกำหนดขอบเขตความสามารถของมนุษย์ในฐานะ "ตัวแสดงทางประวัติศาสตร์"  (บทนำจากเรื่อง "On History" โดย Fernand Braudel  แปลโดย ดร.ชัยวัฒน์ บุนนาค เป็นเอกสารประกอบการเรียนประวัติศาสตร์สมัยผมเรียนปริญญาโท ราวๆ ปี 2527)

ยามาโมโตเคยพยากรณ์ล่วงหน้าไว้ว่าญี่ปุ่นจะชนะเด็ดขาดก็ต้องเร่งภายใน 6 เดือนแรก  หลังจากนั้นสหรัฐฯจะตั้งตัวได้ และไม่รับประกันผลการสู้รบหลังจากนั้น  คำพยากรณ์ของเขาถูกต้องเพราะอีก6 เดือนต่อมา   เขาต้องพ่ายแพ้ทั้งทางยุทธวิธีและยุทธศาสตร์ในยุทธนาวีทางอากาศที่มิดเวย์

ภาพยนตร์ในแนวตลกเสียดสีที่แสดงภาพลักษณ์ของทหารอเมริกันที่ตรงกันข้ามกับความเป็นวีรบุรุษในหนังสงครามแอคชั่นทั่วไป แต่มีความสมจริงของฉากและอาวุธยุทโธปกรณ์ต่างๆ ยิ่งกว่าภาพยนตร์อีกหลายๆ เรื่องในยุคเดียวกัน

เรื่องราวของนักแกะรหัส (Code Breaker) ในศูนย์การข่าวของอังกฤษเมือง Bletchley Park ที่มีหน้าที่ในการแกะรหัสลับของฝ่ายเยอรมันที่ได้รับการเข้ารหัสอย่างดีจากเครื่องมืออันสลับซับซ้อนที่มีชื่อว่า Enigma ผลการทำงานของพวกเขาได้ทำให้ไปค้นพบความลับอันน่าตกใจของรัสเซียประเทศที่เป็นพันธมิตรซึ่งจะมีผลต่อสงครามเป็นอย่างมาก

เมื่อกองกำลังเยอรมันและอิตาลีถูกกองทัพสัมพันธมิตรไล่ตีถอยร่นขึ้นไปอยู่ทางตอนเหนือ รอการรบขั้นแตกหักที่กำลังจะเกิดขึ้น เรื่องราวที่ถูกถ่ายทอดออกมาไม่ใช่เรื่องวีรกรรมหรือโศกนาฏกรรมของผู้หนึ่งผู้ใดหรือฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด แต่เป็น "ชีวิต" ของหลายๆ คน หลายๆ ฝ่ายในบรรยากาศสงคราม

ในภาพยนตร์เรื่องนี้ ซึ่งน่าจะช่วยเติมเต็มเรื่อง The Last Emperor ในเรื่องของชีวิตรักบนราชบัลลังก์แมนจูกัว ภาพลักษณ์ของปูยีกลับเต็มไปด้วยด้านลบ แม้จะมีบางตอนที่อาจสะท้อนความน่าเห็นใจบ้าง แต่ดูเหมือนจะถูกบดบังไปจนสิ้น

ในการรบที่โซโลมอน ทำให้รู้ว่า เครื่องบินซีโร่ กลายเป็น เครื่องบินที่ล้าสมัยไปแล้ว เพราะว่าอเมริกา ออกแบบเครื่องบินที่มี สมรรถนะมากขึ้นเรื่อยๆ เช่น ไวด์แคท เอฟ4เอฟ, พี38 ไลท์นิ่งเป็นต้น

ในหนังสือเกี่ยวกับประวัติศาสตร์จีนหรือประวัติศาสตร์สงครามโลกครั้งที่ 2 ด้านเอเชียแปซิฟิก เราอาจเคยได้เห็นชื่อของ "ปูยี" จักรพรรดิองค์สุดท้ายของจีนและของราชวงศ์ชิงซึ่งเป็นแมนจูแต่เพียงเล็กน้อย ชื่อนี้อาจจะกลายเป็นจักรพรรดิที่โลกลืมไปเลยหากไม่มีภาพยนตร์เรื่องนี้

ยุทธนาวีระหว่างเรือพิฆาตเยอรมันกับเรือลาดตระเวณอังกฤษ 3 ลำ ที่น่านน้ำอเมริกาใต้ ที่เข้มข้นทั้งการรบ การเมือง และความเป็นลูกผู้ชาย

หนังเรื่องนี้ เกี่ยวกับสงครามกลางเมืองสเปน (The Spanish Civil War 17 กรกฎาคม 1936/พ.ศ.2479 - 1 เมษายน 1939/พ.ศ.2482) แม้จะเป็นการสะท้อนปัญหาบ้านเมือง แต่ก็ไม่ใช่ทั้งการปลุกระดมยัดเยียดทฤษฎีการเมือง หรือประณามอะไรใครเกินเหตุ ท่านจะเอียงซ้ายเอียงขวามากน้อยแค่ไหนหรือไม่รู้อะไรเกี่ยวกับการเมืองเลยก็ดูได้

จัดว่าเป็นหนังที่ดูไม่ค่อยสนุกเท่าไหร่ และไม่ค่อยให้ข้อมูลความรู้ทางประวัติศาสตร์อะไรมากนัก แต่ทัศนะต่อสงครามของเขานั้น เรียกว่าเป็นการเอาชนะความเลวด้วยความดี ชนะความบ้างานรบด้วยเมตตาธรรม ที่น่าจะเวิร์กไม่น้อยหากได้รับการสนับสนุนจากปัจจัยอื่นๆ ในเรื่องอย่างเพียงพอ และน่าเสียดายที่ไม่ค่อยจะได้เห็นแนวคิดแบบนี้ในหนังสงครามเรื่องอื่นๆ

สามารถนำความโลดโผนแบบกำลังภายในมาผสมผสานกับการต่อสู้แบบไทยๆ รวมถึงวิชาคงกระพันได้อย่างลงตัว พอดูได้เพลินๆ สำหรับคนที่ชอบบทบู๊แบบไทยๆ และ/หรือแบบกำลังภายใน โดยไม่ต้องซีเรียสกับแบ็คกรานด์ทางประวัติศาสตร์มากนัก

ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้รับรางวัลตุ๊กตาทองกำกับศิลป์ยอดเยี่ยม และรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมจากสำนักนายกรัฐมนตรีด้วยครับ น่าเสียดายที่ "มหาราชดำ" นี้เป็นผลงานภาพยนตร์ประวัติศาสตร์ยุคเก่าเรื่องเดียวของ ทรนง ศรีเชื้อ ที่ไม่ได้มีการสานต่ออีกเลย หากเขายังสร้างภาพยนตร์ในแนวนี้ต่อไปโดยได้รับความร่วมมือจากผู้รู้ทางประวัติศาสตร์ น่าจะทำให้ภาพยนตร์ในแนวนี้ได้พัฒนายิ่งขึ้น

แนวคิดทางประวัติศาสตร์ของภาพยนตร์เรื่องนี้ ผมรู้สึกว่าไม่ค่อยจะยุติธรรมกับคณะราษฎรผู้เปลี่ยนแปลงการปกครองปี 2475 เท่าไหร่นัก โดยสร้างความเลวร้ายผ่านบรรดาผู้คุมราวกับจะให้เป็นตัวแทนความเลวร้ายของการปกครองภายหลัง 2475 น่าสังเกตด้วยว่าภาพยนตร์เรื่องนี้สร้างขึ้นในช่วงที่การเมืองมีการแบ่งแยกเป็นซ้ายเป็นขวาอย่างรุนแรง และท่านผู้เขียนบทภาพยนตร์ก็ออกจะขวาจัดซะด้วย

การที่ครอฟท์พยายามเอาอย่างหรือมาอยู่ใกล้วีรบุรุษสงครามอย่างเกรสแชมอาจดูดีกว่าวัยรุ่นสมัยนี้ ที่ไปเอาอย่างดารานักร้องหรือเพื่อนฝูงเละๆ เทะๆ แต่ความโหดร้ายไร้เหตุผลของสงครามได้ยินยอมให้เขาใช้ชีวิตอยู่กองบินเดียวกับวีรบุรุษของเขาได้เพียง 7 วันเท่านั้น

วีรกรรมของทหารอเมริกันกองพัน 308 ในตอนปลายสงครามโลกครั้งที่ 1 ที่ออกรบจนล้ำหน้าทหารหน่วยอื่นเข้าไปอยู่ในวงล้อมของทหารเยอรมันเข้า และสามารถต้านทานข้าศึกไว้อย่างเหนียวแน่นได้เป็นเวลาหลายวันกว่าฝ่ายเดียวกันจะสามารถเข้ามาช่วยได้ เบื้องหลังวีรกรรมนี้ก็แฝงไว้ด้วยปัญหาและความเจ็บปวดนานัปการ

ในการเจรจาสันติภาพที่กรุงปารีส ปี 1919/พ.ศ.2462 Lawrence ยังคงมีบทบาทช่วยเหลือเจ้าชาย Feisal ในทำศึกเพื่อเอกราชของชาวอาหรับบนโต๊ะเจรจาทางการทูต หลังจากที่ทำศึกสงครามจริงในทะเลทรายร่วมกันมาแล้ว

เวอร์ชั่นปี 1956 ที่เลือกนำมาเขียนในบทความนี้ น่าจะเป็นเวอร์ชั่นคลาสสิค ที่ได้รับความนิยม และรู้จักกันแพร่หลายมากที่สุด โรซาน่า โปเดสต้าที่แสดงเป็นเฮเลนแห่งทรอยในเวอร์ชั่นนี้ ก็เทียบได้กับ เอลิซาเบ็ธ เทย์เล่อร์ ที่แสดงเป็นคลีโอพัตรา ในเวอร์ชั่นปี 1963 เพราะความงามและบทบาทการแสดงของเธอในภาพยนตร์เหมาะสมกับ “เฮเลน แห่ง ทรอย” ในจินตนาการ จนแทบจะหาที่ติไม่ได้

เวอร์ชั่นนี้เป็นเรื่องล่าสุดที่นำเรื่องราวชีวิตของคลีโอพัตรามาสร้างเป็นภาพยนตร์ เมื่อพิจารณาถึงต้นทุนที่มีจำกัดสำหรับการสร้างภาพยนตร์ชุดเพื่อนำเสนอทางโทรทัศน์แล้ว ในภาพรวมถือว่าสามารถทำได้ดีมากทีเดียว ไม่ว่าจะเป็นฉากรบ ฉากรัก ความยิ่งใหญ่อลังการของนางพญาคลีโอพัตราและราชสำนัก ตลอดจนบุคคลรอบข้างที่เข้ามาเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับนาง แต่แน่นอนด้วยเงินทุนที่น้อยกว่าอย่างเทียบกันไม่ได้กับเวอร์ชั่นปี 1963

เนื้อหาส่วนใหญ่คาดว่านำมาจากงานเขียนและบันทึกทางประวัติศาสตร์ต่างๆที่ เกี่ยวข้อง  ซึ่งส่วนใหญ่เขียนโดยพวกโรมัน ประกอบกับทัศนะคติของผู้ชายในยุคต้นๆหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ที่ความกดขี่ทางเพศยังมีอิทธิพลอยู่ในสังคม บทภาพยนตร์นี้แสดงคุณลักษณะของคลีโอพัตราให้เห็นชัดเจนทั้งสองด้านคือ คุณลักษณะด้านดี และคุณ(โทษ) ลักษณะที่เลวร้ายของนาง

หน่วยรบพิเศษ Green  Berets เป็นหน่วยรบพิเศษที่ได้ก่อตั้งขึ้นในสมัยของประธานาธิบดี จอห์น  เอฟ.  เคนเนดี้ กำลังพลของแต่ละทีม  จะประกอบด้วยอัตรากำลังประมาณ 10 – 12 คน  โดยมีนายทหารสัญญาบัตรเป็นหัวหน้าทีม  ลูกทีมก็จะมียศชั้นลองลงมากำลังพลทุกนาย  มีขีดความสามารถในหลาย ๆ ด้านครับ  ไม่ว่าจะด้านอาวุธทั้งหนักและเบา  ด้านการกู้ซ่อมและทำลาย  ด้านการสื่อสาร และด้านการแพทย์  รวมทั้งความสามารถในการสื่อสารในหลาย ๆ ภาษาอีกด้วยเช่นกัน

ผู้สร้างหนังเรื่องนี้ได้พยายามสะท้อนถึงเรื่องราวทางประวัติศาสตร์อันแสนเจ็บปวดของชาวกัมพูชาที่มีการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์กันอย่างบ้าคลั่ง ระบบเศรษฐกิจและสังคมแบบอุดมคติของเขมรแดงที่ทำให้ชีวิตของชาวกัมพูชาต้องถอยหลังกลับไปอย่างมาก ความโหดร้ายทารุณที่ปรากฏในหนังไม่เกินเลยความจริงแต่อย่างใด แต่มีหลายเรื่องที่ไม่ได้นำมาถ่ายทอดไว้ เพราะจะเป็นฉากที่ทารุณเกินไป

ประเด็นความขัดแย้งของจ่าบาร์นกับจ่าเอไลแอสก็เป็นเหมือนตัวแทนของคนอเมริกันกลุ่มต่างๆ ที่มีต่อสถานการณ์สงครามเวียดนาม คือ จ่าบาร์นและลูกน้องเปรียบได้กับคนอเมริกันที่มีพื้นฐานทางจิตใจต่ำทราม โหดเหี้ยม แทนกลุ่มคนที่คลั่งไคล้สงครามและมีนิสัยชาตินิยมจนออกไปทางจักรวรรดินิยม จ่าเอไลแอสเทียบได้กับคนฉลาด เก่งกล้า มีไหวพริบและยึดมั่นจริยธรรม (แบบหลวมๆ ) แทนกลุ่มคนอเมริกันที่มีอุดมการณ์ที่ทำเพื่อชาติ พลทหารคริส คือ เด็กไร้เดียงสาที่ยังไม่รู้จักโลก และต้องมาเกี่ยวพันกับขั้ว 2 ขั้วน

การจัดตั้งกองทหารผิวสีในเบื้องต้นเป็นเพียงการสร้างภาพประชาสัมพันธ์เท่านั้น แต่สุดท้าย ก็เป็นไปตามสูตร คือ กองทหารผิวขาวต้องยอมรับและสรรเสริญในความกล้าหาญของกองพันที่ 54 ในการอาสาเข้าตีค่ายฟอร์ด ว้ากเนอร์

เป็นหนังฟอร์มใหญ่ ดาราดังครับ Paul Newman กับ Robert Redford 2 ชื่อนี้ เป็นประกันได้ในความมันของหนังครับผม เป็นหนังที่แม้เด็ก ๆ ก็ดูได้ดี ไม่มีฉากการต่อสู้ที่โหดร้ายรุนแรงมากนัก... แต่กลับมีฉากที่ชวนหัวเราะได้อย่างมากมายเลยทีเดียว

คนคนนี้ ไม่ใช่บุคคลที่ยิ่งใหญ่ในประวัติศาสตร์ระดับโลก แต่เป็นที่รู้จักกันดีทั่วไปสำหรับอเมริกันชน ... ในมุมมองของคนที่ชอบการทำงานแบบ ไวแอท เอิร์ป แต่กับคนที่ไม่ชอบเค้า ก็มองว่า เค้าคือ…ฆาตกร ที่ฆ่าคนอย่างเลือดเย็น ก็อย่างว่าแหละครับ…สองคน ยลตามช่อง

ภาพยนตร์แนวคอมเมดี้ที่อิงประวัติศาสตร์จริงของกีฬาโอลิมปิกส์ฤดูหนาว ปี ค.ศ. 1988 เมืองคาลการี่ รัฐอัลเบอร์ต้า ประเทศแคนาดาที่ทีมบ็อบสเลดจากประเทศจาไมก้าเข้าร่วมการแข่งขันเป็นครั้งแรกซึ่งในเรื่องราวที่แท้จริงมีความแตกต่างกับในหนังทั้งตัวของนักกีฬา สตาฟฟ์โค้ช และเรื่องราวประกอบ  เพราะการดำเนินเรื่องไม่อิงกับพื้นฐานของความเป็นจริง  หลาย ๆ เหตุการณ์ในเรื่องคงไม่ต้องหาเหตุผลหรือความเป็นไปได้มากนัก  แต่เน้นความบันเทิงเป็นหลัก

ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นการขยายความของชัยชนะเล็ก ๆ ในประวัติศาสตร์กีฬาโอลิมปิกของโลก แต่มีความยิ่งใหญ่ของนักกรีฑา 2 คนที่ได้กอบกู้ศักดิ์ศรีของชาติเอาไว้ได้  จากความพากเพียรเพื่อเกียรติยศและศักดิ์ศรีของตนและของชาติ  แต่ยังคงความเป็นสุภาพบุรุษในการแข่งขันตามกติกาและเคร่งครัดในศรัทธาของตนที่มีต่อการวิ่งที่เป็นมากกว่าคำว่ากีฬา

หนังเรื่องนี้ ก็เป็นประวัติของนักร้องนักดนตรีผิวดำของสหรัฐอเมริกา ที่ได้รับความนิยมอย่างสูงในสมัยที่เค้า ยังมีชีวิตอยู่ แม้ว่า เค้าจะถูกหยามเหยียดเป็นบางครั้งในเรื่องของสี ผิว และที่สำคัญการถูกหยามเหยียดในความพิการของตัวเค้าเอง เค้าเป็นคนตาบอด ครับ บอดทั้งสองข้างเลย แต่เค้าไม่ท้อต่อการสู้ชีวิต และต่อสู้จนประสบความสำเร็จในชีวิตได้ดีในระดับหนึ่ง ในระดับที่ คนดี ๆ ที่สมบูรณ์พร้อม ยังทำไม่ได้เท่าเค้าเลย